European Copper Institute Poland

Stopy miedzi w praktyce menniczej

 

Numizmatycy studiują zarówno monety jak medale; kolekcjonowanie monet jest popularnym hobby. Odporność miedzi i jej stopów na korozję powoduje, że znajdujemy monety i żetony pochodzące sprzed setek, a czasem tysięcy lat. Archeologom monety pomagają w datowaniu wykopalisk. Dzięki stopom używanym do bicia monet możliwe jest zachowanie takich informacji jak imiona i daty, nawet jeśli monety przeleżały w ziemi przez pokolenia.

Starożytni Rzymianie używali wielu różnorodnych monet z miedzi i jej stopów. Monety te umożliwiają dokładne datowanie ich obecności, ponieważ posiadają wizerunek aktualnie panującego cesarza, a czasem znak wskazujący gdzie moneta została wybita.

Miedziane monety są w powszechnym użyciu w Brytanii od chwili wprowadzenia “nowego systemu monetarnego” w 1797 r. Ich wartość była równa ich wadze, tj. wartości jednej uncji miedzi, i z racji swej wielkości były nazywane “cartwheels” (dosłownie “koło wozu”). Monety srebrne, chociaż początkowo były bite ze srebra, zostały obecnie w Wielkiej Brytanii zastąpione miedzioniklem (75% miedzi, 25% niklu), który zachowuje srebrny kolor i odpowiednią wartość. Henryk VIII był słynny z oszczędzania srebra przez obniżanie jego zawartości w swoich monetach i zastępowanie go miedzią, czym zyskał sobie przydomek “stary miedziany nos”.

Euro

Gdy większość krajów Unii Europejskiej wyraziła zgodę na zastąpienie swoich walut wspólną walutą euro, wycofano z obiegu i poddano recyklingowi około 350 000 ton starych monet. Wprowadzenie euro do obiegu wymagało użycia 27 500 ton metalu, z czego 50% stanowiła miedź.

Złoto było przez stulecia kojarzone z wysoką wartością monet, dlatego monety 10, 20 i 50 eurocentów są wykonane ze stopu miedzi nazywanego “nordyckim złotem”, zawierającego 89% miedzi, 5% aluminium, 5% cynku and 1% cyny. Brak w nim co prawda złota, ale stop jest trwały i ma atrakcyjną złotą barwę, a z upływem czasu nie matowieje ani nie pokrywa się nalotem.

Monety o nominałach 1 euro i 2 euro są bimetaliczne i posiadają część, odpowiednio zewnętrzną i wewnętrzną, wykonaną z mosiądzu niklowego (75% miedzi, 20% niklu, 5% cynku), który również ma atrakcyjny żółty kolor i nie matowieje ani nie pokrywa się nalotem. Części tych monet w kolorze srebrnym są wykonane ze stopu miedzi i niklu (miedzioniklu), jak na ilustracji.

Monety 1, 2 i 5 eurocentów są wykonane ze stali pokrytej miedzią, co zapewnia im dobrą odporność korozyjną.

Dobra przewodność elektryczna miedzi i jej stopów powoduje, że monety są łatwo identyfikowane w automatach do sprzedaży towarów i liczarkach bilonu. Stopy te posiadają także inne użyteczne własności, są bowiem:

  • Odporne na matowienie i ścieranie
  • Formowalne, co ułatwia bicie nowych monet
  • Niealergenne
  • Łatwe do recyklingu – materiał zrównoważony

Doskonała kowalność miedzi umożliwia uzyskanie czystego obrazu na awersie i rewersie monety oraz obrzeży o wyraźnych, rozróżnialnych wzorach, co jest szczególnie ważne dla osób niedowidzących. Każdy nominał posiada indywidualny wzór obrzeża, ułatwiający rozpoznanie.

Monety pokazane na ilustracji nadają się do ponownego przetworzenia. Inną zaletą stopów miedzi są ich własności przeciwdrobnoustrojowe, dzięki czemu posługiwanie się nimi jest bardziej bezpieczne.